background img

TÌM HIỂU VỀ HỆ MIỄN DỊCH

Chúng ta liên tục tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh và trong hầu hết các trường hợp cơ thể có thể chống lại các tác nhân này. Đó là nhờ vai trò của hệ thống miễn dịch, nó bao gồm hai loại chính: hệ thống miễn dịch tự nhiên (không đặc hiệu) và hệ thống miễn dịch thu được (đặc hiệu).

Hệ miễn dịch giúp chống lại các tác nhân bên ngoài tấn công cơ thể

Hệ thống miễn dịch tự nhiên là hàng rào đầu tiên của cơ thể chống lại các vi sinh vật xâm nhập trong khi hệ thống miễn dịch thu được hoạt động như một hàng rào bảo vệ thứ hai và có khả năng chống sự tái nhiễm của các mầm bệnh giống nhau.
Đầu tiên chúng ta tìm hiểu về kháng nguyên và kháng thể là gì?
Kháng nguyên
Kháng nguyên là chất lạ đối với cơ thể, có khả năng kích thích cơ thể thể sinh ra kháng thể đặc hiệu chống lại chất đó. Đặc tính kháng nguyên phụ thuộc vào nhiều yếu tố như vật chủ, tính lạ của kháng nguyên, bản chất kháng nguyên …
Kháng nguyên xuất hiện trong máu, sau đó khuếch tán ra khoảng gian bào làm giảm nồng độ kháng nguyên trong máu. Sau 3-4 ngày thì kháng nguyên biến mất do cơ thể bắt đầu xuất hiện kháng thể. Kháng nguyên khi vào cơ thể bị đại thực bào ăn và phát tín hiệu các siêu kháng nguyên cho các tế bào có thẩm quyền miễn dịch để các tế bào này sản xuất kháng thể theo khuông của kháng nguyên.
Kháng thể
Kháng thể là những chất do cơ thể sinh ra chống lại các yếu tố có hại xâm nhập vào cơ thể. Có hai loại kháng thể: kháng thể dịch thể và kháng thể tế bào.

  • Kháng thể dịch thể (globulin miễn dịch) – Ig: là những protein huyết thanh nằm ở khu vực gamma globulin
  • Kháng thể tế bào: là những kháng thể cố định trên bề mặt tế bào miễn dịch.

Có 5 loại globulin miễn dịch gồm: IgG, IgA, IgM, IgD, IgE.
Phản ứng kết hợp kháng nguyên –  kháng thể : đáp ứng miễn dịch
Phản ứng kháng nguyên – kháng thể là phản ứng cơ bản của quá trình miễn dịch, là nguyên nhân của các hiện tượng bảo vệ cũng như quá mẫn cảm của quá trình miễn dịch.
Cơ chế kết hợp dựa vào các lực liên kết giữa các phân tử, lực tĩnh điện, giữa các cầu nối hydro hay lực ố thủy.
Khi yếu tố gây bệnh xâm nhập, trước tiên cơ thể vận hành ngay một số tế bào và phân tử sẵn có để kịp thời ngăn chặn, xử lý, sau đó tạo ra các tế bào và phân tử đặc hiệu tương ứng với từng loại kháng nguyên khác nhau để loại trừ chúng. Đây gọi là quá trình đáp ứng miễn dịch, được chia làm hai loại: đáp ứng miễn dịch tự nhiên ( miễn dịch không đặc hiệu) và miễn dịch thu được (miễn dịch đặc hiệu).
Các tế bào dáp ứng miễn dịch

  • Tế bào thực bào: đại thực bào, tiểu thực bào
  • Tế bào tiêu diệt tự nhiên
  • Một số tế bào tham gia phản ứng viêm: bạch cầu ái toan, bạch cầu ái kiềm, tế bào mast…

Thực bào là các tế bào có khả năng nuốt, tiêu diệt vi sinh vật. Có hai loại gồm tiểu thực bào (mircrophage) là bạch cầu trung tính và đại thực bào (macrophage): bao gồm bạch cầu đơn nhân to ở máu và tế bào của hệ thống võng ở một số mô.
Quá trình thực bào gồm 3 giai đoạn

  • Giai đoạn tiếp cận, gắn các đối tượng bao gồm thụ thể kết dính giúp thực bào áp sát và gắn với đối tượng, tín hiệu được chuyển vào trong và thực bào được hoạt hóa.
  • Giai đoạn nuốt là quá trình màng tế bào và nguyên sinh chất hình thành gọng kìm ôm kín đối tượng và di chuyển vào bên trong tạo thành hốc thực bào.
  • Giai đoạn tiêu là quá trình lysosome tiến đến phagosome, cả 2 tiểu thể này hòa màng tạo nên một tiểu thể chung và bị tiêu diệt.

Bạch cầu ái kiềm, bạch cầu hạt ái toan, tế bào mast tham gia phản ứng kháng viêm của cơ thể, đóng vai trò trong cơ chế đề kháng của cơ thể.
Dù nhiều loại và phức tạp, nhưng tất cả các tế bào kể trên đều được sinh ra từ tế bào gốc đa năng của tủy xương, rồi sự biệt hóa và phân nhánh của tế bào này lại tạo ra nhiều loại tế bào đa năng định hướng và tế bào gốc của từng dòng tế bào miễn dịch riêng.

Quá trình hình thành các tế bào miễn dịch từ tế bào gốc

Cơ quan miễn dịch:
Các cơ quan chịu trách nhiệm miễn dịch đều thuộc mô lympho và chia thành: cơ quan trung ương là nơi sinh sản và biệt hóa tế bào lympho đến trưởng thành, nhận diện kháng nguyên và sau đó tế bào lympho chuyển tới cơ quan ngoại vi, trú ngụ lâu dài và biệt hóa dưới tác dụng của kháng nguyên.
Các tế bào tham gia đáp ứng miễn dịch
Tế bào lympho
Chiếm khoảng 20-30% tổng số bạch cầu trong máu. Bao gồm hai quần thể tế bào lympho T, lympho B và tế bào giết tự nhiên ( tế bào NK).
Tế bào lympho T
bào gồm hai tiểu quần thể chính, đó là tế bào t giúp đỡ và tế bào t gây độc. Chức năng của tế bào lympho t là gì?
+ T giúp đỡ: giúp biệt hóa và kích thích sự phát triển của tế bào b, hoạt hóa đại thực bào bằng các cytokin
+ T gây độc: giết tế bào nhiễm vi rút, tế bào u; thải ghép dị loàiTế bào lympho B
Tế bào lympho B
Có rất nhiều lông nhung trên bề mặt, đó chính là vô số phân tử kháng thể (Ig).  Tế bào lympho B là tế bào sản xuất kháng thể.
Tế bào giết tự nhiên (tế nào NK)
Có vai trò giết tế bào nhiễm vi rút, tế bào u; gây độc tế bào phụ thuộc vào kháng thể.
Mặc dù hai hệ thống miễn dịch tự nhiên ( không đặc hiệu) và thu được ( miễn dịch đặc hiệu) đều có chức năng bảo vệ, chống lại các tác nhân xâm nhập, nhưng chúng có khác nhau một số điểm.
 

Miễn dịch không đặc hiệu Miễn dịch đặc hiệu
Đáp ứng không phụ thuộc kháng nguyên Đáp ứng phụ thuộc kháng nguyên
Đáp ứng tối đa tức thì Có một khoảng thời gian giữa nhiễm bệnh và đáp ứng tối đa
Không đặc hiệu kháng nguyên Đặc hiệu kháng nguyên
Không có trí nhớ miễn dịch Có trí nhớ miễn dịch

 

 

 

 

Vì tác nhân gây bệnh có thể tái sinh nội bào (virus và một số vi khuẩn và ký sinh trùng) hoặc ngoại bào (hầu hết các vi khuẩn, nấm và ký sinh trùng) mà hệ miễn dịch cung cấp các thành phần khác nhau để chống lại các loại mầm bệnh đó.
Điều quan trọng là khi cơ thể nhiễm một vi sinh vật không có nghĩa là nó bị bệnh, vì hệ thống miễn dịch có thể loại trừ tác nhân gây bệnh trước khi bệnh xảy ra ở phần lớn các trường hợp. Bệnh chỉ xảy ra khi các ổ nhiễm bệnh là lớn, khi tính độc hại của các vi sinh vật xâm nhập là cao hoặc khi hệ miễn dịch bị tổn thương.
Mặc dù hầu hết tác dụng của hệ thống miễn dịch là có lợi, nhưng cũng có thể ảnh hưởng có hại cho cơ thể. Trong quá trình viêm, sự đáp ứng với một vi sinh vật xâm nhập có thể gây ra khó chịu tại chỗ và những tổn thương thêm các mô lành do các sản phẩm độc hại được tạo ra bởi đáp ứng miễn dịch.
Ngoài ra, trong một số trường hợp đáp ứng miễn dịch hướng đến các mô tự thân và sinh ra bệnh tự miễn.

Theo Navita.life

 

Tags Related
You may also like
Comments

Comments are closed.