background img

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ BỆNH PARKINSON

Bệnh Parkinson xảy ra khi các tế bào sản sinh dopamine ở thân não bị chết. Không rõ nguyên nhân nào gây ra tình trạng này. Một số trường hợp (chưa đến 10%) có thể do di truyền. Phần lớn các trường hợp được cho là bị kích hoạt bởi phơi nhiễm môi trường, như tiếp xúc với hóa chất, bao gồm thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ hoặc thuốc diệt nấm.

Điều rõ ràng là không có dopamine – một chất dẫn truyền thần kinh cần thiết để khởi đầu vận động của toàn cơ thể – các triệu chứng của Parkinson sẽ bắt đầu xuất hiện.

Thuốc kê đơn có thể giúp quản lý các triệu chứng và thiết bị kích thích não sâu cấy trong não có thể giúp kiểm soát run – dấu hiệu đặc trưng của bệnh. Nhưng nhiều bệnh nhân Parkinson không biết về các phương pháp điều trị bổ sung hoặc thay thế có thể tạo ra sự khác biệt.

“Bệnh Parkinson là một bệnh toàn thân. Người bệnh không thể chỉ điều trị nó bằng một cách. Thuốc có tác dụng tốt nhưng chúng không giải quyết được tất cả các vấn đề khác”, đó là giải thích của bác sĩ Dean Sutherland, bác sĩ chuyên khoa thần kinh và là một chuyên gia về bệnh Parkinson, ở Sarasota, Florida.

Hình 1 – Bệnh Parkinson gây trở ngại cho người bệnh trong sinh hoạt hằng ngày và công việc

1. Sử dụng thuốc để chữa bệnh Parkinson

Trong điều trị bệnh Parkinson, hiện có 7 nhóm thuốc chính có tác dụng bổ sung hoặc bắt chước tác dụng của chất dẫn truyền thần kinh dopamin, hoặc ức chế các enzym phân hủy dopamin nhằm làm tăng nồng độ dopamin trong não. Bệnh nhân xác định phải sử dụng thuốc cả đời và kết hợp với bác sĩ chuyên khoa chặt chẽ, thường xuyên và liên tục để kịp thời điều chỉnh liều lượng nhằm đảm bảo hiệu quả điều trị bệnh.

Khi sử dụng thuốc điều trị bệnh Parkinson, người bệnh cần lưu ý: luôn dùng thuốc đúng liều vào đúng một giờ nhất định. Thậm chí với nhóm thuốc levodopa (Madopar hoặc Sinemet), bệnh nhân phải uống thành nhiều lần trong ngày để đảm bảo duy trì tác dụng của thuốc. Không nên dùng thuốc cùng bữa ăn chứa nhiều chất đạm (thịt, cá, trứng, sữa…) vì sẽ làm giảm khả năng hấp thu của thuốc.

2. Vật lý trị liệu và luyện tập thể thao

Với bệnh nhân Parkinson, luyện tập thể dục thể thao không chỉ giúp nâng cao sức khỏe mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì sức mạnh cơ bắp, sự nhanh nhẹn, cải thiện dáng đi và nâng cao khả năng giữ thăng bằng.

Người bệnh Parkinson nên bắt đầu bằng những bộ môn nhẹ nhàng như thiền, yoga, đi bộ, sau có thể mở rộng tham gia khiêu vũ, tập thể dục nhịp điệu, bơi lội… Để giảm triệu chứng đau, cứng đờ, người bệnh có thể sử dụng phương pháp vật lý trị liệu như massage, châm cứu. Nghe nhạc cũng là một trong những phương pháp giúp làm giảm triệu chứng trầm cảm do Parkinson.

3. Ngôn ngữ trị liệu

Nhiều người mắc bệnh Parkinson gặp phải khó khăn khi nuốt thức ăn hay còn gọi là chứng khó nuốt và các vấn đề với lời nói của họ hàng ngày. Đây là triệu chứng của nhiều người gặp phải khi bị bệnh Parkinson lâu ngày.

Theo một nhà trị liệu ngôn ngữ thì phương pháp có thể giúp bạn cải thiện những vấn đề này bằng cách dạy các bài tập nói và nuốt, hoặc bằng cách cung cấp công nghệ hỗ trợ mỗi ngày một bài tập ngắn và sau sẽ tăng dần độ khó lên.

4. Thay đổi chế độ ăn để kiểm soát triệu chứng bệnh Parkinson

Với người bệnh Parkinson, chế độ ăn rất quan trọng. Chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp cung cấp các dưỡng chất cho tế bào thần kinh, làm chậm quá trình lão hóa, thoái hóa và cải thiện các biến chứng trên đường tiêu hóa như táo bón… do bệnh gây ra. Cụ thể như sau:

+ Bổ sung nhiều thực phẩm giàu vitamin và chất xơ

+ Uống nhiều nước giúp gan tăng cường thải độc

+ Hạn chế cholesterol (đồ ăn nhanh, thức ăn nhiều dầu mỡ…)

+ Không sử dụng bia rượu và các chất kích thích

5. Châm cứu

Châm cứu là một phương pháp chữa bệnh không sử dụng thuốc rất hiệu quả. Trong khi nhiều loại bệnh mà y học hiện đại đành chịu thua thì phương pháp châm cứu lại phát huy tác dụng không ngờ. Đặc biệt với bệnh Parkinson thì châm cứu có hiệu quả khá cao.

Các nhà nghiên cứu kết luận: “Châm cứu là một biện pháp hiệu quả để cải thiện các triệu chứng rối loạn thăng bằng và dáng đi của người bệnh Parkinson. Đặc biệt, châm cứu gần như không gây ra các tác dụng phụ. Hiệu quả của châm cứu phụ thuộc vào kinh nghiệm của bác sỹ và khả năng đáp ứng của người bệnh”. Kết quả nghiên cứu được công bố trên Tạp chí Neurology của Viện Hàn lâm Thần kinh học ở Mỹ.

6. Phẫu thuật điều trị Parkinson khi dùng thuốc không còn hiệu quả

Thuốc điều trị Parkinson chỉ có hiệu quả tốt trong vòng 4 -5 năm. Càng về sau, đáp ứng với thuốc càng kém, buộc phải tăng dần liều và gây nhiều biến chứng.

Hiện nay, kỹ thuật kích thích não sâu được xem là phương pháp mới nhất trong điều trị bệnh Parkinson. Tuy nhiên, phương pháp này có chi phí khá cao khoảng 30.000USD (~ 700 triệu đồng), đòi hỏi kỹ thuật cao nên chưa được ứng dụng rộng rãi.

7. Điều trị Thalamotomy

Phương pháp này còn có cách gọi khác là phẫu thuật mở đồi thị não, tác động khu vực đồi thị sâu bên trong não để phá hủy một lượng nhỏ mô. Mở đồi thị não chỉ có hiệu quả với những tình trạng run rẩy nghiêm trọng và không thể sử dụng thuốc. Trong quá khứ, đây được coi là phương pháp phổ biến nhưng lại rất nguy hiểm.

8. Kích thích não sâu

Đây là phương pháp điều trị cho bệnh nhân PD khó hoạt động như run, cứng cơ, đi lại khó khăn. Bác sĩ sẽ cấy điện cực vào bên trong não để kích thích, sau đó đặt một thiết bị giống máy điều hòa nhịp tim lên ngực nhằm kiểm soát sự kích thích của điện cực. Phương pháp này sử dụng để kích thích não khi thuốc trở nên kém kém hiệu quả nhưng có thể sẽ gặp một vài rủi ro xuất huyết não hoặc nhiễm trùng.

9. Phương pháp sử dụng Tế bào gốc

Trong một vài năm trở lại đây, các nhà khoa học đã nghiên cứu thấy việc sử dụng tế bào gốc có nhiều lợi thế trong việc chữa bệnh Parkinson. Liệu pháp này được cho là khá tiềm năng.

Các tiến bộ gần đây trong công nghệ tế bào gốc đã cho phép lấy nguồn tế bào gốc từ chính da, máu của người bệnh, hoặc chuyển đổi tế bào gốc trực tiếp từ các tế bào trong não. Các tế bào gốc này sau đó có thể được chuyển đổi thành các tế bào thần kinh sản sinh dopamine trong não bộ.

Hình 2 – Điều trị bệnh Parkinson bẳng tế bào gốc

Cuối năm 2018, các nhà nghiên cứu áp dụng cách điều trị Parkinson bằng tế bào gốcnày cho một tình nguyện viên 50 tuổi mắc bệnh. Người bệnh được tiêm 2,4 triệu tế bào gốc vào não trái. Sau đó được thường xuyên theo dõi, kiểm tra và điều chỉnh nếu các tác dụng phụ xuất hiện. Nếu đáp ứng tốt và không xảy ra tác dụng phụ người bệnh có thể được tiêm thêm 2,4 triệu tế bào gốc khác vào não phải. Theo kế hoạch, liệu pháp chữa bệnh Parkinson bằng tế bào gốc này sẽ được thử nghiệm trên tổng cộng 7 bệnh nhân. Các bệnh nhân sẽ được theo dõi trong 2 năm.

Có nhiều phương pháp để tăng lượng tế bào gốc như cấy tế bào gốc, bơm tế bào gốc vào cơ quan não bộ. Tuy nhiên biện pháp cấy tế bào gốc ngoại sinh này có chi phí khá lớn so với thu nhập của phần đa người Việt. Điều này khiến nhiều bệnh nhân không đủ khả năng chi trả.

Các nhà khoa học Hungary đã tìm ra biện pháp giúp tế bào gốc bớt “xa xỉ” hơn – đó là sử dụng viên uống tăng sinh tế bào gốc nội sinh. Tăng sinh tế bào gốc nội sinh là phương pháp tiên tiến được sử dụng khá phổ biến tại Châu Âu. Nhưng phương pháp này còn khá mới mẻ tại Việt Nam.

Nguồn: Ban biên tập NAVITA

Tags Related
You may also like
Comments

Comments are closed.