background img

BỆNH PARKINSON – DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG

Bệnh Parkinson (hay còn gọi là bệnh liệt rung) là một dạng rối loạn thoái hóa của hệ thần kinh trung ương gây ảnh hưởng đến tình trạng cử động, thăng bằng, và kiểm soát cơ của bệnh nhân. Căn bệnh này được đặt theo tên của dược sư James Parkinson, ông là người đã mô tả chi tiết của bệnh này trong bài tiểu luận: “An essay on the shaking palsy” (1817). Căn bệnh này gây ra các rối loạn về vận động: làm cứng cơ, run, có tư thế và dáng đi bất thường, chuyển động chậm chạp và trong trường hợp nặng, người bệnh có thể mất đi một số chức năng vận động vật lý. Các triệu chứng chính xuất hiện tương ứng với sự giảm các kích thích ở vùng vỏ não thuôc phạm vi điều khiển của hạch nền. Điều này làm giảm sự hình thành và sản xuất dopamine trong tế bào thần kinh ở não giữa. Các triệu chứng phụ có thể xuất hiện như: rối loạn chức năng nhận thức cấp cao và các vấn đề về ngôn ngữ. Căn bệnh này có thể do tự phát, hoặc do độc tính của một số loại thuốc, chấn thương đầu, hay các rối loại y tế khác.

Vậy những dấu hiệu và triệu chứng của căn bệnh Parkinson là gì? Các dấu hiệu và triệu chứng bệnh Parkinson có thể khác nhau tùy vào mỗi người. Các dấu hiệu và triệu chứng sớm có thể nhẹ và không được chú ý. Các triệu chứng thường xuyên bắt đầu ở một bên của cơ thể và tiếp tục nặng hơn ở bên đó, ngay cả sau khi các triệu chứng bắt đầu ảnh hưởng đến cả hai bên. Tuy nhiên, các dấu hiệu phổ biến là:

1. Run

Một cơn run hoặc lắc thường bắt đầu ở chân tay, thường là tay hoặc ngón tay. Người bệnh có thể nhận thấy cơn run di chuyển qua lại giữa ngón tay cái và ngón trỏ. Một đặc trưng của bệnh Parkinson là run tay khi nó được nới lỏng.

2. Chuyển động chậm lại (chậm vận động)

Người bệnh không có khả năng di chuyển hoặc khả năng di chuyển bị chậm lại. Người bệnh Parkinson có thể cảm thấy khá khó khăn để thực hiện nhiệm vụ đơn giản và tốn thời gian. Các bước đi có thể trở nên ngắn hơn khi đi bộ hoặc người bệnh có thể nhận thấy việc khó khăn khi cố ra khỏi ghế.

3. Cơ bắp cứng

Cứng khớp có thể xảy ra trong bất kỳ phần nào của cơ thể. Các cơ bắp cứng có thể giới hạn phạm vi chuyển động và làm người bệnh đau đớn.

4. Tư thế bị khiếm khuyết và mất cân bằng

Khi mắc bệnh Parkinson, tư thế của bệnh nhân có thể bị bẻ cong hoặc có thể có vấn đề về mất cân bằng.

Hình 1 – Bước đi ngắn, tư thế đổ về phía trước thường gặp ở bệnh nhân Parkinson lâu năm

5. Mất các chuyển động tự động, vô thức

Khi mắc bệnh Parkinson, người bệnh có thể giảm khả năng thực hiện các động tác vô thức, bao gồm cả chớp mắt, mỉm cười hoặc đung đưa cánh tay khi đi bộ.

6. Thay đổi cách nói

Người bệnh có thể có vấn đề ngôn ngữ khi mắc bệnh Parkinson. Họ có thể nói chuyện nhẹ nhàng, nhanh chóng hoặc ngần ngại trước khi nói chuyện.

7. Thay đổi cách viết

Người bệnh có thể gặp khó khăn để viết và chữ viết có thể nhỏ đi.

Bệnh Parkinson thường bắt đầu trong khoảng giữa và cuối cuộc đời cũng như nguy cơ mắc bệnh tăng theo tuổi. Mọi người thường phát triển bệnh từ khoảng 60 tuổi trở lên. Đàn ông nhiều khả năng mắc tình trạng này hơn phụ nữ. Tuy nhiên, bệnh có thể khởi phát khoảng 10 đến 20 năm trước khi được chẩn đoán, do tại thời điểm mới khởi phát, các triệu chứng thường rất nhẹ, khó được để ý kịp thời. Những người phát hiện bệnh trước 50 tuổi gọi là khởi phát sớm và 10% trong số đó được chẩn đoán trước 40 tuổi – được coi là người bệnh Parkinson trẻ tuổi.

Ngoài các triệu chứng thuộc về vận động đã nêu ở trên, người bệnh có thể có các triệu chứng không thuộc về vận động như:

Giảm cảm giác về mùi, ngửi mùi vị không chính xác, thậm chí không nhận biết được một số mùi đặc trưng như mùi của mít, sầu riêng…

– Táo bón. Ăn uống đầy trướng, khó tiêu.

– Rối loạn hành vi giấc ngủ (REM): La hét, nghiến răng, đấm đá trong giấc ngủ (thường gặp ở nam giới).

– Thay đổi tính khí, buồn vui thất thường, dễ lo âu, trầm cảm.

– Dễ hạ huyết áp khi thay đổi tư thế từ ngồi sang đứng lên.

– Khó ngủ, mất ngủ về đêm, hay gặp ác mộng. Buồn ngủ nhiều hơn về ban ngày.

– Mệt mỏi thường xuyên.

– Tăng tiết nước bọt.

– Giảm ham muốn tình dục.

– Trí nhớ suy giảm, hay quên, hay nhầm lẫn.

Sự khởi phát bệnh Parkinson ở người trẻ thường bắt đầu từ các triệu chứng không thuộc về vận động, vì thế nó khó bị phát hiện sớm. Triệu chứng run không rõ nét như ở người lớn tuổi, nhưng rối loạn trương lực cơ (dystonia) lại phổ biến hơn. Các cơ dễ bị cứng, hoặc bị co rút, xoắn vặn gây đau đớn đột ngột như vẹo cổ, chân tay bị cuốn cuộn, co giật mi mắt. Các triệu chứng co cứng, xoắn vặn cơ ở giai đoạn đầu bệnh Parkinson dễ bị chẩn chẩn đoán nhầm là viêm khớp hoặc chấn thương thể thao.

Hình 2 – Co cứng cơ, xoắn vặn cơ thường hay gặp ở bệnh nhân Parkinson trẻ tuổi

Hiện nay vẫn chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn bệnh Parkinson. Vì thế, khi đã chẩn đoán Parkinson, dù ở độ tuổi nào thì việc cải thiện các triệu chứng bằng thuốc, chế độ dinh dưỡng phù hợp và vận động thể chất thường xuyên đều quan trọng. Đặc biệt ở người trẻ tuổi, bởi thời gian họ sẽ phải chung sống với bệnh lâu dài hơn.

Nguồn: Ban biên tập NAVITA

Tags Related
You may also like
Comments

Comments are closed.