background img

ĐIỀU TRỊ ALZHEIMER BẰNG PHƯƠNG PHÁP TẾ BÀO GỐC

Alzheimer’s là một trong những bệnh nguy hiểm nhất do nó phá hủy não bộ, khiến bệnh nhân mất đi trí nhớ, khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động thông thường, gây ảnh hưởng tới chất lượng cuộc sống của bản thân và những người xung quanh. Với tình trạng dân số già hóa nhanh ở Việt Nam và trên thế giới, căn bệnh này đã và đang gây ra các hệ lụy cho xã hội và hiện nay vẫn chưa có thuốc đặc trị.

Theo các chuyên gia y tế, não bộ của con người hình thành từ khi còn là phôi thai cho đến khoảng 25 tuổi thì hoàn thiện. Sau lứa tuổi này, mỗi ngày có khoảng 3.000 tế bào thần kinh bị hủy đi mà không có sự tái tạo. Quá trình thoái hóa thần kinh này ảnh hưởng rất lớn đến trí nhớ. Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng, thủ phạm chính gây tổn thương tế bào thần kinh, thoái hóa não chính là các gốc tự do (Free radical). Chính các yếu tố stress, lối sống không khoa học, môi trường ô nhiễm… là nguyên nhân khiến cơ thể sản sinh ra nhiều gốc tự do. Mỗi ngày, một tế bào thần kinh phải hứng chịu sự tấn công của khoảng 10.000 gốc tự do. Đây là những nguyên tử hay phân tử kém ổn định vì bị mất một điện tử ở quỹ đạo ngoài cùng nên rất thích “chọc phá” các mô chứa nhiều lipid, đặc biệt là não – cơ quan chỉ chiếm 2% trọng lượng nhưng lại chứa tới 60% lipid của cơ thể. Gốc tự do làm xơ hóa các bao myelin và các đầu sợi trục tế bào thần kinh, khiến liên kết giữa các tế bào giảm cả về số lượng lẫn chất lượng, từ đó các chức năng não dần rối loạn, dẫn đến suy giảm trí nhớ.

Các nhà khoa học đang nghiên cứu phương pháp chữa bệnh Alzheimer’s thông qua liệu pháp y học tái tạo dựa trên tế bào gốc. Phương pháp này hiện đang được xem là một phương pháp hiệu quả hiện nay; y học tái sinh và liệu pháp tế bào được xem là cách tiếp cận sáng tạo và hiệu quả nhằm giải quyết nhu cầu cấp bách để điều trị bệnh Alzheimer hoặc ít nhất là cải thiện đáng kể tình trạng bệnh cho bệnh nhân, do tế bào gốc có các tính năng quan trọng như sau:

  • Chúng có khả năng tự nhân lên nhiều lần
  • Có thể biệt hoá thành tất cả các loại tế bào khác nhau cần thiết; tế bào gốc có thể tạo ra các tế bào não, từ đó giúp sửa chữa các tổn thương bên trong não
  • Mảng Amyloid tìm thấy trong não của bệnh nhân bị bệnh Alzheimer tạo ra tình trạng viêm và tế bào gốc có thể giúp giảm viêm.

Những nghiên cứu gần đây sử dụng các tế bào gốc được phát triển trong phòng thí nghiệm gọi là tế bào gốc đa năng (iPS) để kiểm soát tình trạng bệnh. Các tế bào được lấy từ da của bệnh nhân Alzheimer’s, lập trình lại thành tế bào iPS sau đó phát triển thành tế bào thần kinh. Những tế bào thần kinh này sau đó hình thành cả protein beta-amyloid và tau, từ đó cho các nhà khoa học một cơ hội tuyệt vời để hiểu cách thức và lý do tại sao các mảng và đám rối protein xuất hiện để thử nghiệm các phương pháp điều trị mới như thuốc và liệu pháp tế bào.

Các loại tế bào thần kinh trong não bị tổn thương bởi bệnh Alzheimer’s có nhiều loại khác nhau, do đó các bác sĩ phải thay thế các tế bào bị tổn thương bằng phương pháp tế bào gốc. Hai phương thức cốt lõi sử dụng tế bào gốc để chữa Alzheimer’s là:

1. TÁI CẤU TRÚC TẾ BÀO NÃO bằng liệu pháp tế bào gốc

Sử dụng tế bào gốc để tái tạo phần tổn thương trong não hoặc kích thích để phần não bị bệnh phát triển trở lại. Hiện nay đã có nhiều thử nghiệm chứng minh hiệu quả tái sinh mô và bộ phận cơ thể người dựa trên tế bào gốc được đón nhận trên toàn thế giới. Điểm mạnh của phương pháp này là vùng não mới được sinh ra sẽ trẻ trung, khoẻ mạnh và có khả năng ghi nhớ tốt hơn. Tuy nhiên điểm yếu lại nằm ở cấu trúc thực thể của não gắn liền với trí nhớ, vì vậy vùng não mới không lưu trữ được gì từ vùng não đã tổn thương, cũng có nghĩa người bệnh sẽ mất đi những thông tin đã lưu trữ trước đó.

2. PHỤC HỒI TẾ BÀO NÃO tổn thương bằng điều tiết miễn dịch thông qua tế bào gốc trung mô (MSC).

Theo cách này, tế bào MSC có thể đóng 1 trong 2 vai trò. Thứ nhất, MSC sẽ sửa chữa, chứ không thay thế tế bào thần kinh, nhờ vào tính kháng viêm và những tính năng mạnh mẽ khác sẽ chặn đứng biểu hiện tích tụ, giảm thiểu nguy cơ của Alzheimer lên bệnh nhân. Thứ hai, MSC đóng vai trò như tác nhân phân phối thuốc, thay vì thuốc chạy khắp cơ thể thì MSC sẽ trực tiếp vận chuyển thuốc từ tế bào này sang tế bào khác bên trong não hiệu quả hơn phương pháp truyền thống.

Chúng ta hoàn toàn có quyền hi vọng trong tương lai không xa, tế bào gốc sẽ là chìa khoá để chữa khỏi rất nhiều căn bệnh nguy hiểm, trong đó có Alzheimer’s.

Nguồn: Ban biên tập NAVITA

Tags Related
You may also like
Comments

Comments are closed.