background img

ALZHEIMER – SUY GIẢM TRÍ NHỚ: NGUYÊN NHÂN VÀ TRIỆU CHỨNG THƯỜNG GẶP

Suy giảm trí nhớ là thuật ngữ chung chỉ sự suy giảm khả năng trí tuệ nghiêm trọng đến nỗi ảnh hưởng tới cuộc sống hàng ngày. Một trong các loại suy giảm trí nhớ phổ biến nhất là bệnh Alzheimer’s, chiếm tới 60 đến 80% các trường hợp. Khác với suy nghĩ thông thường, bệnh Alzheimer’s không phải là bệnh lão khoa hay bệnh về thần kinh. Bệnh này được đặt tên theo bác sỹ người Đức – Alois Alzheimer’s – người đầu tiên mô tả về bệnh này năm 1907. Đây là một bệnh về thể lý não bộ, do tế bào não thoái hóa tiến triển.  Với bệnh Alzheimer’s, không chỉ người bệnh mà cả người chăm sóc người bệnh cũng bị ảnh hưởng, do việc chăm sóc rất khó khăn.

Bệnh Alzheimer’s có đặc trưng từ những thay đổi đặc thù trong não bộ. Có sự hình thành bất thường của một protein gọi là beta amyloid, tạo thành các “mảng bám” bên ngoài tế bào não. Bên trong các tế bào não, một protein khác gọi là tau, tích tụ thành các đám rối, làm gián đoạn việc truyền thông tin trong não vì chúng phá hỏng liên kết giữa các tế bào não. Cuối cùng, tế bào não bộ chết, và khối lượng não co lại. Những thay đổi này xảy ra dần dần và thực sự bắt đầu từ nhiều năm (trung bình khoảng 15 năm) trước khi xuất hiện các triệu chứng thực sự của bệnh Alzheimer’s. Não bộ có thể bù đắp cho những hư hại ban đầu, nhưng cuối cùng sự hư hại trở nên quá lớn và chức năng não bị ảnh hưởng.

Các triệu chứng của căn bệnh khác nhau tùy theo mức độ tiến triển của bệnh:

1. Giai đoạn trước khi mất trí nhớ:

  • Thường xuyên cảm thấy khó khăn trong việc nhớ các sự kiện gần đây và gần như không có khả năng tiếp thu thêm thông tin mới
  • Giảm sự tập chung, chú ý, thờ ơ với mọi việc.
  • Giảm các khả năng lập kế hoạch và tư duy trừu tượng.
  • Suy giảm nhận thức nhẹ.

2. Giai đoạn nhẹ:

  • Sự suy giảm ngày càng tăng về trí nhớ và khả năng học hỏi.
  • Ở một số bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng suy giảm chức năng ngôn ngữ bao gồm các biểu hiện như giảm vốn từ, giảm sự lưu loát dẫn đến giảm khả năng nói và viết.
  • Quên một số việc đã xảy ra trong quá khứ, quên cách sử dụng một vật dụng nào đó
  • Bắt đầu xuất hiện các triệu chứng khó phối hợp vận động nhưng thường nhẹ và dễ bị bỏ qua

3. Giai đoạn khá nặng:

  • Khó khăn về mặt ngôn ngữ rõ hơn biểu hiện: người bệnh không nhớ được từ vựng, dùng sai từ để diễn tả, luôn phải cố tìm từ ngữ để diễn tả những điều muốn nói, khả năng đọc viết dần mất đi.
  • Giảm khả năng phối hợp vận động có thể nhận thấy rõ, nhất là những động tác phức tạp, vì vậy người bệnh dễ bị ngã.
  • Giảm trí nhớ trở nên nghiêm trọng hơn, ở giai đoạn này người bệnh có thể không nhận ra được người thân.
  • Thay đổi hành vi: Thường xuyên đi lang thang, khó chịu, tính khí trở nên hung hăng, phản kháng lại sự chăm sóc của người thân.
  • Hội chứng thay đổi tính khí lúc hoàng hôn có thể xuất hiện.
  • Một số người bệnh bị ảo giác.

4. Giai đoạn nặng:

  • Mất khả năng sinh hoạt hàng ngày phải phụ thuộc hoàn toàn vào người chăm sóc.
  • Khả năng ngôn ngữ giảm chỉ còn nói được những cụm từ đơn giản, thậm chí là những từ đơn, cuối cùng dẫn đến mất hoàn toàn ngôn ngữ.
  • Thờ ơ và cảm thấy kiệt sức.
  • Thoái hóa các khối cơ khiến người bệnh phải nằm liệt giường và mất khả năng tự ăn uống.
  • Cuối cùng bệnh nhân alzheimer thường tử vong do các nguyên nhân như: nhiễm trùng vết loét do tì đè, viêm phổi….

Các triệu chứng này có thể thay đổi theo thời gian khi bệnh tiến triển và những vùng não bộ khác nhau bị ảnh hưởng. Năng lực của một người có thể dao động mỗi ngày mỗi khác, thậm chí thất thưởng trong cùng một ngày, và có thể trở nên nặng hơn khi bị căng thẳng, kiệt sức, hoặc đau yếu. Tuy nhiên, chính bản thân người bệnh lại không nhận thức ra những thay đổi này trên chính bản thân họ. Các yếu tố nguy cơ của bệnh Alzheimer’s bao gồm:

  • Tuổi cao
  • Yếu tố gia đình: tiền sử có người trong gia đình mắc bệnh
  • Mắc hội chứng Down
  • Giới: Nữ giới mắc nhiều hơn nam
  • Tiền sử chấn thương sọ não đặc biệt ở những giai đoạn cuối đời
  • Mắc bệnh trầm cảm muộn sau 65 tuổi.
  • Ít vận động và chế độ ăn uống ít rau xanh, trái cây.
  • Ít thực hiện các hoạt động trí tuệ như: đọc sách, chơi trò chơi liên quan tới trí tuệ
  • Mắc các bệnh tim mạch, tăng cholesterol, đái tháo đường và hút thuốc lá.

Hiện nay chưa có thuốc chữa dứt điểm căn bệnh này, mục tiêu điều trị là làm chậm quá trình tiến triển và cải thiện chất lượng cuộc sống, hạn chế tác động tiêu cực của căn bệnh cho bệnh nhân, người thân và những người xung quanh.

Nguồn: Ban biên tập NAVITA

Tags Related
You may also like
Comments

Comments are closed.